In de buurt van de piramide van Austerlitz vond in de herfst van 1997 een bijeenkomst plaats georganiseerd door een gelegenheidscoalitie van organisaties en partijen die – toen al – een tanend vertrouwen hadden in de gevestigde politiek. Op 6 mei van het daaropvolgende jaar zouden er reguliere 2de Kamerverkiezingen worden gehouden. Het 1ste kabinet Kok had immers zijn rit van 4 jaar volgemaakt. Ik was – toen 45 jaar oud – ook van de partij. Teleurgesteld als ik was in “mijn” D66, vanwege het verkwanselen van haar kroonjuwelen. Dertig jaar na oprichting stond de partij niet langer pal voor meer zeggenschap voor de burgers in politiek en maatschappij.
In de maanden daarvoor had ik daarom zitten te broeden op een alternatief en ik was van plan aldaar in Austerlitz mijn geesteskind aan de aanwezigen te presenteren. Daar kwam niet veel van terecht, want de bijeenkomst verliep als ware het “een Poolse landdag”. Veel onderling getwist met ellenlange betogen en het ging er bovendien nogal rumoerig aan toe.
Zonder enig concreet resultaat ging de bijeenkomst na vele uren als een nachtkaars uit. De een na de ander verliet de vergaderruimte in het dorpshuis. Onder hen die achterbleven: Sjef de Jong, een zestiger die zich inzette voor de belangen van de ouderen in de Nederlandse politiek. Doctor in de Economie ook en jarenlang als directeur werkzaam bij gezondheids- en zorginstellingen.
Bij de uitgang tikte hij mij op de schouder en complimenteerde mij met mijn inbreng op die middag. We spraken af om in alle rust met elkaar kennis te maken. Hij zag in mij in zekere zin een jongere uitgave van zichzelf. En ik kan niet ontkennen toen in hem een vaderfiguur te hebben gezien. Hoe het ook zij: We zijn – in politiek opzicht – een twintigtal jaren samen opgetrokken. Op gezette tijden zagen we elkaar in zijn woonplaats Bronckhorst – waar hij zijn Dickensmuseum bestierde – en bespraken dan tijdens een lunch de maatschappelijke en politieke ontwikkelingen.
De door hem opgerichte Kamer voor Konsumenten en Burger Belangen deed onderzoek naar die ontwikkelingen en presenteerde iedere 5 jaar een overzicht in een rapport dat Sjef vervolgens aan in zijn ogen belanghebbenden toestuurde. Met het klimmen zijner jaren ontbrak het hem aan energie en ook liquide middelen om zijn geesteskind levend te houden. In onze gesprekken ontstond het idee om zijn geesteskind niet alleen toekomstbestendig te maken, maar ook minder beschouwend en meer uitvoerend. Een instrument om onze democratie maatschappelijk en politiek te helpen veranderen.
In de jaren voor zijn overlijden ben ik zakelijk in contact gekomen met zijn zoon Dirk de Jong. Na een aantal jaren heeft Dirk het voorzitterschap van de Kamer – op mijn verzoek – aan mij overgedragen.
De Kamer voor Konsumenten en Burger Belangen gaat de – de naam zegt het al – burger/consument, ongeacht zijn politieke kleur of stroming, een middel aanreiken om een vernieuwende vorm van directe democratie in de politiek te introduceren. Iedere stemgerechtigde inwoner van ons land kan (een) aandeel nemen in Het Politiek Bedrijf. Dit aandeel wordt uitgegeven door De Kamer voor Konsumenten en Burger Belangen. Dit wetenschappelijk instituut houdt zich a priori bezig met onderzoek naar meningen en posities van – de naam zegt het al – burgers en consumenten. Wie (een) aandeel neemt, gaat straks (mede) de politieke agenda bepalen en gaat straks (mede) invloed uitoefenen op de besluitvorming. Iedereen – van welke politieke kleur dan ook- kan (een aan-) deelnemen.
De verwachting is dat daarmee een dermate groot potentieel vergaard wordt dat met een te verwaarlozen foutmarge gepeild kan worden hoe binnen de maatschappij gedacht en gehandeld zal worden. Waardoor allerlei besluitvorming – dus ook politieke – effectiever en sneller tot stand komt. Om dit te expliceren verwijs ik naar de uitleg van het Pareto Principe elders op deze site.
Dit Pareto – ook wel het 80/20 Principe genoemd – is zeker in de politiek – een effectieve manier om de onbalans op tal van beleidsterreinen onder andere met beeldend taalgebruik onder de aandacht te brengen. Ook al is het een versimpeling van de werkelijkheid; die werkelijkheid is vaker meer dan minder in onbalans dan de 80/20 die het principe suggereert. Omkering van het Pareto principe kan een krachtige methode zijn om op welk terrein dan ook de balans te herstellen. Let wel: Door het hanteren van de omkering van het principe zal coalitievorming niet meer zo voor de hand liggend zijn. Sterker nog: deze nieuwe manier van politiek bedrijven biedt immers de mogelijkheid om telkens weer op zoek te gaan naar de wisselende meerderheden die ertoe doen om de balans in evenwicht te brengen. Getuige het voorbeeld elders op deze site.
Alle partijen in de 2de Kamer zullen er op bedacht moeten zijn door de Kamer voor Konsumenten en Burger Belangen erop geattendeerd te worden dan hun eigen kiezers genuanceerder denken dan hun partijprogramma en hun opstelling in het parlement suggereert. De daardoor veranderende dynamiek in de media zal als een hefboom gaan werken om ingezette veranderingen te versnellen en nog meer gewicht te geven. Dat is ook nodig. Want het is voor de mensheid echt vijf voor 12. De tijd dringt dus, meer dan ooit…!